Jaiaren jatorria historikoki XVI. eta XVII. mendeetako tokiko miliziekin lotzen da. Elezahar herrikoiak, gainera, Lepantoko batailako soldaduen itzuleraren ospakizunarekin lotzen du. Parte-hartzaileak alde zaharrean zehar ibiltzen dira, dotore jantzita, kasaka militarrak eta eskopetak daramatzatela, eta horiekin sutautsak deskargatzen dituzte udalerriko gune estrategikoetan.

Eguneko unerik gorena udaletxe plazan izaten da, armek txistuaren eta danbolinaren musikari ematen baitiote protagonismoa. Taldeko kideek sokadantza edo ohorezko aurreskua joko dute, eta ondoren, fandangoen eta arin-arinen erritmo alaiak. Koreografia horrek desfile militarraren solemnitatea apurtzeaz gain, lotura komunitarioak indartzen ditu eta Elorrioko herri osoari omenaldia egiten dio, bere memoria historikoa bizirik mantenduz.