Zaragi dantza, zahagi dantza bezala ere ezaguna, euskal inauterietako folklore adierazpen berezi eta errotuenetako bat da. Inauterietako igandero ospatzen da Markina-Xemeinen (Bizkaia). Kale-emanaldi koloretsu horrek musika, koreografia eta herri-antzerkia uztartzen ditu, eta bizilagunak zein bisitariak erakartzen ditu erritmoz eta komunitate-nortasun sakonez betetako jai kolektibo batean.
Dantzaren ardatz nagusia “odre” irudiaren ingurukoa da. Dantzari batzuek puztutako larruzko ontzi handi hauek daramatzate bizkarrean, ardoa biltzeko erabili ohi zirenak. Herriko kaleetan zeharreko ibilbide ikusgarrian, dantzariek koreografia dinamiko bat egiten dute, non, egurrezko makilekin, zahagiak erritmikoki eta alaitasunez kolpatzen diren. Kolpe bitxi horrek doinuaren konpasa markatzen duen soinu bereizgarri bat sortzen du, eta antzinako purifikazio-erritualak ekartzen ditu gogora, espiritu gaiztoak kanporatu eta udaberriaren berehalako etorreraren aurrean ugaritasuna ospatzeko.
Konpartsa koloretsua pertsonaia tradizionalekin osatzen da, jaiaren narratiba bisuala izugarri aberasten dutenak. Bereziki nabarmentzen dira hartza eta haren hezitzaile zaratatsua, ingurune naturalaren indarrekin eta negu gordinaren ondoren lurra esnatzearekin lotura handia duten irudi totemikoak. Pertsonaia horiek etengabe elkarreragiten dute egungo publikoarekin, giro magikoa, teatrala eta jai girokoa eskainiz.
Zerutxu Dantza Taldea izan da ohitura baliotsu honen zaindari nagusia, belaunaldien arteko transmisio eredugarria ziurtatuz. Gainera, tradizioak garai modernoetara naturaltasunez egokitzen jakin du. 2020ko otsailean, Markina-Xemeingo Zaragi dantza mugarri historikoa izan zen sZragi-dantzarien gorputzean emakumeak ofizialki eta aktiboki sartu zirenean, genero-hesi zaharrak hautsiz eta ondare kultural komuna aberastuz. Gaur egun, dantza eder honek euskal kultura aberatsaren sinbolo bizia, dinamikoa eta zirraragarria izaten jarraitzen du.
BIBLIOGRAFIA
- Zerutxu dantza taldea. “Markiñako Iñauteriak”. Dantzariak nº 8. E.D.B.